• امروز : جمعه - ۲۲ تیر - ۱۴۰۳
  • برابر با : Friday - 12 July - 2024
::: 307:: 0

مطالب ویژه

احمد دهقان سینما صنعتی نشست نوزدهم | تماشاخانه‌های لاله‌زار عمارت معین‌التجار بوشهری نشست شانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار نشست پانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار سینما پالاس نشست چهاردهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار نشست سیزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار نشست یازدهم | کوچه برلن نشست هشتم | خانه اتحادیه نشست ششم | کوچه اتابک آخرین گفتگو نشست چهارم | کوچه دندانساز نشست سوم | باغ علاءالدوله نشست دوم | کوچه پشت شهرداری نشست اول | باغ لاله‌زار اتحادیه مستاجران هفته‌نامه اتحاد مردم رستوران آقارضا سهیلا آرداشس پادماگریان (اردشیر خان) اصغر تفکری گام‌های نخست برای احیاء لاله‌زار برداشته شده است. نگاه به لاله‌زار در واقع نگاهی به تهران است حفاظت از لاله‌زار، یک مطالبه اجتماعی است سینما ونوس (سارا) سینما روایال (نادر) تئاتر گیتی تئاتر فردوسی سینما رکس (لاله) تئاتر پارس سینما اطلس تماشاخانه هنر معین‌التجار بوشهری خانه‌ باغ اتحادیه عمارت پیرنیا (مشیرالدوله) تئاتر فرهنگ چالش‌های بیناگفتمانی در  لاله‌زار لاله‌زار از فردا راه اندازی خانه اتحادیه، آغازی برای احیای لاله‌زار فرهنگی سینما البرز جامعه باربد آتلیه سروریان دروازه لاله‌زار تئاتر کشور تئاتر دهقان تماشاخانه تهران (تئاتر نصر) چهارراه کنت یادی از کافه آیبتا در لاله‌زار آتلیه آرک (محمد بهرامی)

11
خانه های تاریخی تهران:

عمارت معین‌التجار بوشهری

  • کد خبر : 859
  • ۰۸ مهر ۱۴۰۲ - ۹:۳۱
عمارت معین‌التجار بوشهری
عمارت معین التجار در دو طبقه بنا شده است. طراحی این عمارت بسیار به طراحی خانه قوام السلطنه (موزه آبگینه و سفالینه) شبیه است. نمای خانه با آجرهای طرحدار تزئین شده و زیبایی آن به حدی بود که کمتر خانه اعیانی می‌توانست با آن برابری کند.

مرتضی رحیم نواز

خانه معین التجار بوشهری (حاج محمد دهدشتی شاهرخ ) که قدمت آن به دوران قاجاریه باز می‌گردد، یکی از مهم‌ترین خانه‌های تاریخی تهران است که علیرغم آنکه در ۱۵ تیر ۱۳۹۴ با شماره ثبت ۳۱۲۷۳ به فهرست آثار ملی افزوده شده، از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست.

این خانه در کوچه بوشهری در خیابان لاله زار واقع شده است. معین التجار بوشهری، یکی از تاجران معتبر ایرانی است که به نمایندگی بازرگانان و تاجران در دوره اول راهی مجلس شورای ملی شد. همچنان که در دوره سوم این مجلس نمایندگی مردم بوشهر را بر عهده داشت. نقش وی در تبیین حقوق ایران از خلیج‎فارس و پاسداری‌اش از این نام در برابر تحریف‌های رایج شده در آن زمان بسیار ستودنی است. او خدمات بسیاری در کارنامه دارد که شرح مختصر هر یک از آن‌ها از این متن خارج است. به ویژه نقش او در ساخت و توسعه راه آهن قابل بررسی و انکار ناشدنی است.

معین التجار پس از آنکه در سال ۱۲۷۷ راهی تهران شد، بخش مهمی از اراضی مربوط به باغ لاله‎زار را خریداری کرده و در آن چندین عمارت بزرگ برای خود و فرزندانش بنا نمود. این اراضی که در حدفاصل خیابان‎های سعدی جنوبی و لاله‎زار گسترده بود، در مجموع بالغ بر ۳۰ هزار متر مربع می‌شود. بدین ترتیب معین التجار را بایستی یکی از بزرگترین مالکان خیابان لاله‎زار بدانیم. طبیعی است که چنین فردی در عمارتی زندگی کند که به فراخور جایگاه و اعتبار او طراحی و ساخته شده باشد. خانه‎ای که متاسفانه امروز رو به ویرانی گذاشته و از شکوه گذشته آن خبری نیست.

عمارت معین التجار در دو طبقه بنا شده است. طراحی این عمارت بسیار به طراحی خانه قوام السلطنه (موزه آبگینه و سفالینه) شبیه است. نمای خانه با آجرهای طرح‎دار تزئین شده و زیبایی آن به حدی بود که کمتر خانه اعیانی می‌توانست با آن برابری کند.

طبقه همکف عمارت به میهمانان و مراجعین کاری صاحبخانه اختصاص داشت. این طبقه نوعی میهمانخانه به شمار می‌آمد که در آن این امکان فراهم بود تا از درباریان، میهمانان ویژه خارجی و سیاستمداران برجسته پذیرایی مناسبی صورت پذیرد. معین التجار حتی از پادشاهان قاجاریه نیز در همین بخش از خانه خود پذیرایی می‎کرد.
خانه مشتمل بر اتاق‌های متعدد است. بخشی از این اتاق‎ها ویژه میهمانان و امور کاری معین التجار و برخی دیگر به سکونت افراد خانواده و خدمه ساختمان اختصاص داشت.

سقف خانه به صورت شیروانی بوده و در پوشش آن از تیرهای چوبی استفاده شده است. چوب اساسا در بافت معماری و نمای خانه نقش مهمی دارد، جدا از درب‎ها که با تغییر کاربری ساختمان از مسکونی به اداری آهنی شده است، در بیشتر اجزاء ساختمان از چوب استفاده متعدد شده است. از جمله در پلکان مرکزی و سقف آن که با تزئینات چوبی قاب‌بندی شده و شامل گره‌بندی و انواع اشکال هندسی می‌‎باشد.

از دیگر عناصر تزئینی خانه می‌توان به گچ بری‌های آن اشاره نمود که نمونه‎های ارزشمندی از تلفیق این هنر ایرانی با هنر نقش برجسته کاری در معماری اروپایی است که به ویژه در قاب‎های تزئینی، پیش بخاری‌ها و سقف خانه نمود پیدا کرده است.

جدا از نقش برجسته، نقاشی نیز جایگاه ارزشمندی در تزئینات ساختمان دارد به ویژه در اتاق موسوم به اتاق نقاشی در طبقه اول با آثار زیبایی که بر دیوار نقش بسته مواجه هستیم. اغلب این آثار نفیس برگرفته از هنر نقاشی در نقاط مختلف جهان است و شیوه یکسانی در ترسیم آن‌ها به کار نرفته است.

جدا از عمارت اصلی، در بخش از محوطه باغ ساختمانی دو طبقه برای استفاده و سکونت خدمه ساخته شده بود که در حال حاضر به صورت تخریب شده رها مانده است.

پس از مرگ معین التجار در سال ۱۳۱۲، خانه توسط وارثانش تفکیک شده و بخش مهمی از آن به معرض فروش گذاشته شد. از جمله عمارت شاه‌نشین آن است که به مالکیت اداره کل شهربانی درآمد. به این ترتیب خانه اعیانی معین التجار برای مدتی به عنوان اداره شهربانی مورد استفاده قرار گرفت. مدتی نیز اداره مبارزه با مواد مخدر در این عمارت مستقر شد. این روند پس از انقلاب اسلامی نیز ادامه یافت تا اینکه خانه به دلیل‌عدم رسیدگی مناسب، فرسایش و تخریب بخش‎هایی از آن غیر قابل استفاده تشخیص داده شد. با این وجود این ساختمان ارزشمند همچنان در تملک بنیاد تعاون نیروی انتظامی باقی ماند.

تغییر کاربری منزل به یک مجموعه نظامی، صدمات فراوانی به ساختمان وارد آورد. از جمله به تغییراتی منجر شد که استحکام و زیبایی خانه را دستخوش خود قرار داد. از جمله این موارد تعویض درب‌های چوبی ساختمان با درهای آهنی و تغییراتی در فضای داخلی بنا است. همچنین می‌توان به پوشانده شدن نقاشی‎های بسیار ارزشمند دیوارهای خانه با روکشی از چوب و گچ اشاره نمود.

لینک کوتاه : https://daftarhayetehran.com/?p=859
  • نویسنده : مرتضی رحیم نواز
  • 962 بازدید

نوشته های مشابه