دفترهای تهران

🔘 ::

مجموعه نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روزهای چهارشنبه هر هفته در کافه تاریخ برگزار می‌شود.

امروز : دوشنبه - ۱۹ مرداد - ۱۴۰۵
برابر با : Monday - 10 August - 2026

::: 393:: 0

سر خط خبرها

سسک چیف چاف دم جنبانک ابلق درباره تهران تاریخی حساس هستیم تندیس مولانا در میدان خیام در پایتخت گزینیِ تهران دومین شماره از ماهنامه الکترونیک تهران‌شهر منتشر شد نخستین شماره از ماهنامه الکترونیک تهران‌شهر منتشر شد درس‌ گفتار «تئاتر شهر و عناصر پیرامونی» منتشر شد درس گفتار سینما و سینماداری در خیابان لاله‌زار منتشر شد نشست معرفی و نقد و بررسی کتاب «روایت قتل پادشاه» برگزار شد. دفتر نخست از مجموعه کلیمیان ایران منتشر شد دفتر تکیه دولت منتشر شد نشست نمایش و نقد و بررسی مستند «تکیه دولت» برگزار شد. دفتر شناخت محله اودلاجان منتشر شد دفتر راهنمای تخصصی خانه موزه مقدم منتشر شد شناخت‌نامه میرزاده عشقی منتشر شد درس گفتار کوچه اتابک منتشر شد دفتر راهنمای تخصصی موزه ایران باستان منتشر شد درس گفتار کوچه دندانساز منتشر شد درس‌ گفتار باغ علاءالدوله منتشر شد درس‌ گفتار کوچه پشت شهرداری منتشر شد درس گفتار باغ لاله‌زار منتشر شد نشست پنجم کارگاه تخصصی «سرگذشت خیابان لاله‌زار» برگزار شد. نشست چهارم کارگاه تخصصی «سرگذشت خیابان لاله‌زار» برگزار شد نشست سوم کارگاه تخصصی «سرگذشت خیابان لاله‌زار» برگزار شد. دومین نشست از مجموعه نشست‌های کارگاه «سرگذشت خیابان لاله‌زار» برگزار شد. نشست نخست کارگاه تخصصی «سرگذشت خیابان لاله‌زار» برگزار شد. چرا به خوانندگان لاله‌زاری سرکوفت می‌زنند؟ در اهمیت حسین کریمان بودن

جشن آتش‌افروزان

برگزاری این جشن را می‌توان در همه شهرها و روستاهای ایران سراغ گرفت، ایرانیان در این شب بر این باورند که با افروختن آتش و پریدن از روی آن، بیماری، ناراحتی و نگرانی‌های سال کهنه را به آتش می‌سپارند و سال نو را با آسودگی و شادی آغاز می‌کنند

ققنوس در آتش

در جریان کودتای نافرجام ۲۵ مرداد، غلامرضا تختی رهبری اعضاء حزب نیروی سوم را در پایین کشیدن مجسمه رضاخان از میدان توپخانه بر عهده داشت و این چیزی نبود که دستگاه امنیتی بتواند به راحتی آن را فراموش کند. با این وجود برخورد قاطعی با او در دستور کار قرار نمیگیرد.

شمایل یک اسطوره

ورزش در ایران باستان به همراه خود تعهد و مسئولیت اجتماعی به همراه دارد. این شیوه در ایران مسیری متفاوت از یونان سپری کرده و برخلاف قهرمان‌پروری یونانی، ورزش ایران خصلت پهلوان‌پروری پیدا می‌کند و پهلوان کسی است که در عین ورزیدگی و قدرت بدنی در برابر خانواده، جامعه، قوم و ملت خود مسئولیت داشته و محافظت از آن‌ها را در برابر هر گونه تجاوز بر عهده می‌گیرد.

نگاهی کوتاه بر حضور ارامنه در تهران | ندا مهیار

با توسعه تهران در عصر ناصری و افزایش امنیت اجتماعی و همچنین تاسیس سفارتخانه‌های متعدد، تعدادی از خانواده‌های ارمنی در نقاط دیگر شهر و به ویژه در مجاورت سفارتخانه‌های خارجی ساکن شده و محلات دیگر ارامنه در اودلاجان و دولت را پدید می‌آورند.

نگاهی به زندگی و کارنامه ناصر تکمیل همایون

تهران و تاریخ‌نگاری اجتماعی

ناصر تکمیل همایون تهران را نه فقط به‌عنوان پایتخت سیاسی، بلکه به‌عنوان یک پدیده تاریخی و اجتماعی مطالعه کرد. او با بررسی محله‌ها، نهادها، آیین‌ها و تحولات فرهنگی، روح اجتماعی تهران را آشکار ساخت و با آثار ماندگارش مسیر نوینی در مطالعات شهری ایران گشود.

گونه‌های جانوری بومی شهر تهران

سسک چیف چاف

خانواده سسک‌ها به دلیل شباهت بسیاری که میان گونه‌های زیرگروه آن وجود دارد بسیار سخت است. اما در مورد سسک چیف چاف این اتفاق کمی آسان‌تر به نظر می‌آید چراکه این پرنده صدای خاصی دارد که از فاصله دور به راحتی می‌توان آن را شنید. این صدا بسیار شبیه ادای کلمات «چیف- چاف» است. به همین دلیل است که چنین نامی بروی پرنده گذاشته شده است.

گونه‌های جانوری بومی شهر تهران

دم جنبانک ابلق

گونه‌های مختلف این جانور زیبا را می‌توان در بسیاری از نقاط جهان مشاهده نمود. در این میان گونه‌ای که آن را می‌توان بومی شهر تهران دانست، حد واسط بین دو نژادی است که در شمال و شمال غربی ایران و نیز در مناطق شرقی ایران مشاهده می‌شوند.

خوانش تاریخ:

زندگی و مرگ افشارطوس

طبق اعتراف متهمان مظفر بقایی و حسین خطیبی این گونه وانمود کرده بودند که یک کودتای نظامی و سیاسی در حال وقوع است و قرار است متعاقب پیروزی این کودتا، مظفر بقایی به مقام نخست وزیری منصوب شود. لذا برای جلوگیری از شکست کودتا بایستی افرادی چون افشارطوس دستگیر و در مکانی زندانی شوند.

خانه‌های تاریخی تهران:

خانه‌ باغ اتحادیه

خانه – باغ اتحادیه را بایستی تنها یادگار باقی مانده از خانه باغ‌های قجری از مجموعه باغ بزرگ لاله‌زار بدانیم که علیرغم تغییرات بسیاری که به خود دیده، همچنان بخش مهمی از میراث ارزشمند تهران عهد قاجاریه به شمار می‌آید. این عمارت تاریخی در شکل کنونی خود مشتمل بر چند ساختمان تاریخی است که در مساحتی بالغ بر ۸۸۰۰ متر مربع گسترده شده‌اند.

خانه های تاریخی تهران:

عمارت پیرنیا (مشیرالدوله)

تا پیش از تفکیک باغ، عمارت اصلی که خانواده مشیرالدوله در آن زندگی میکردند. تنها عمارت مهم و ارزشمند این باغ بزرگ به شمار می آمد. این خانه به دلیل جایگاه معتبرش در مناسبات سیاسی و اجتماعی دوره مظفری، محل تردد بسیاری از بزرگان سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و… بود.

نگاهی کوتاه به زندگی و کار موشق سارواریان:

زندگی در هیاهو، مرگ در سکوت

آتلیه سروریان نقش مهمی در اعتلای هنر گرافیک و تبلیغات نمایش و سینما ایفا کرد. برادران سروری در این آتلیه تحول شگرفی در طراحی صحنه و دکور سینما و تئاتر ایجاد کردند. اوج هنر آن‌ها در ساخت دکور در سینما مربوط به فیلم شب نشینی در جهنم (۱۳۳۶) است.

نامداران لاله زار:

احمد دهقان

مجلس پانزدهم در زندگی سیاسی احمد دهقان نقش مهمی ایفا می‌کند. دهقان در خلال نمایندگی این دوره از مجلس روابط خود را با حاکمیت مستحکم کرده و در ضمن حمایت ارتش، تلاش می‌کند تا حمایت احمد قوام را نیز متوجه خود ساخته و با دولت او در مسائلی که نیاز به جلب نظر نمایندگان مجلس شورای ملی است، همکاری کند.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست بیستم | تماشاخانه‌های لاله‌زار

بیستمین نشست از مجموعه نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه دهم آبان 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست نوزدهم | تماشاخانه‌های لاله‌زار

نوزدهمین نشست از مجموعه نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه سوم آبان 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

خانه های تاریخی تهران:

عمارت معین‌التجار بوشهری

عمارت معین التجار در دو طبقه بنا شده است. طراحی این عمارت بسیار به طراحی خانه قوام السلطنه (موزه آبگینه و سفالینه) شبیه است. نمای خانه با آجرهای طرحدار تزئین شده و زیبایی آن به حدی بود که کمتر خانه اعیانی می‌توانست با آن برابری کند.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

شانزدهمین نشست از مجموع نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 5 مهر 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست پانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

پانزدهمین نشست از مجموع نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 29 شهریور 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهاردهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

چهاردهمین نشست از مجموع نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 22 شهریور 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سیزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

سیزدهمین نشست از مجموع نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 8 شهریور 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست یازدهم | کوچه برلن

یازدهمین نشست از مجموع نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 18 مرداد 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست هشتم | خانه اتحادیه

نشست هشتم از مجموعه نشست‌های «جمع‌خوانی درباره تهران» در تاریخ ۲۱ تیر ۱۴۰۲ در موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست ششم | کوچه اتابک

نشست ششم از مجموعه نشست‌های «جمع‌خوانی درباره تهران» در تاریخ ۷ تیر ۱۴۰۲ در موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهارم | کوچه دندانساز

چهارمین نشست از مجموعه نشست‌های «جمع‌خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 24 خرداد 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سوم | باغ علاءالدوله

سومین نشست از مجموعه نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 17 دی 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست دوم | کوچه پشت شهرداری

دومین نشست از مجموعه نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 10 خرداد 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست اول | باغ لاله‌زار

نخستین نشست از مجموع نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه سوم خرداد 1402 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

اتحادیه مستاجران

فرخی برای مقاومت در برابر خواست نصیرخان در دفتر روزنامه طوفان در ابتدای کوچه اتحادیه، اقدام به تشکیل «انجمن مستاجران گمنام» یا «اتحادیه مستاجران» نموده و با فراخوان دادن از مستاجرین ناراضی می‌خواهد تا با پیوستن به این انجمن زمینه تدوین نظامنامه موجر و مستاجر را فراهم سازند.

رستوران آقارضا سهیلا

علاوه بر کیفیت غذا، ماجرای عاشقانه آقا رضا با یکی از رقاصه‌های لاله‌زار نیز زبانزد بود. سهیلا نام زنی زیبارو بود که در کاباره‌ای در زیرزمین پاساژ گل، مشغول به کار بود. علاقه شدید آقا رضا به این زن، باعث شد تا رابطه آن‌ها در میان اهالی تهران زبانزد شود.

نامداران لاله‌زار:

آرداشس پادماگریان (اردشیر خان)

پادماگریان که در میان عموم به عنوان «اردشیرخان» شناخته می‌شد، بار دیگر در تدارک افتتاح سالن سینمای جدیدی برآمد و بدین‌ترتیب در تیرماه سال ۱۲۹۴ سالن «مدرن سینما» به بهره‌برداری رسید. این سینما در طی عمر کوتاه خود به نمایش فیلم‌هایی می‌پرداخت که اردشیر خان آن‌ها را از کمپانی‌های اروپایی تهیه کرده بود. با این حال سالن سینما تجدد نیز توفیقی در جلب مشتری پیدا نمی‌کند و پس از مدت کوتاهی از فعالیت باز می‌ماند.

نامداران لاله‌زار:

اصغر تفکری

حضور جدی تفکری در عرصه نمایش به عضویت او در «گروه سیار نمایش خیرخواه» در سال ۱۳۰۶ باز می‌گردد. «حسین خیرخواه» در سال ۱۳۰۵، گروه کمدی خود را با حضور افرادی چون اصغر تفکری، حسن کتاب و کنگرلو تشکیل داد. همزمان با هنرمندان دیگری چون علی‌اصغر گرمسیری و صادق بهرامی در «تئاتر کمدی ایران» فعالیت می‌کرد.

تئاتر گیتی

صادق‌پور بدون اینکه سابقه یا تحصیلات خاصی در زمینه نمایش داشته باشد؛ به سرمایه گذاری بر روی تئاتر علاقمند شده بود و به همین سبب دو تماشاخانه در لاله زار بنا کرد که یکی همین تماشاخانه گیتی و دیگری تماشاخانه صادق پور است.

تئاتر فردوسی

تجربه نوشین در تاسیس و اداره تئاتر فرهنگ باعث شد تا در تئاتر فردوسی تغییرات مهمی ایجاد کند. از جمله استفاده از سن گردان بود که تا پیش از آن در ایران سابقه نداشت. مخالفت نوشین به استفاده از پیش پرده خوانی را بایستی از جمله دلایل او برای استفاده از سن گردان بدانیم. اتخاذ این تصمیم هم زمان نمایش را کوتاه و اقتصادی نمود و هم موجب استقبال بیشتر تماشاگران بود.

تئاتر پارس

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، تئاتر پارس در غیاب وراث محمد صائبی به تملک ستاد هشت‌ماده‌ای فرمان امام درآمد و این ستاد نیز مدیریت آن را تحت اجاره به حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی سپرد. سازمان نیز طی توافق‌نامه‌ای مسئولیت اداره تئاتر پارس را به مجید جعفری واگذار کرد.

تماشاخانه هنر

تماشاخانه هنر در واقع توسط جمعی از شاگردان ولی الله نصر تاسیس شد. مهدی امینی، عباس زاهدی و جمع دیگری از شاگردان نصر با تاسیس یک شرکت تعاونی، ضمن تامین منابع لازم جهت اجاره و مناسب‌سازی فضا، زمینه تاسیس یکی از موفق‌ترین تماشاخانه‌های لاله‌زار را فراهم ساختند.

نامداران لاله زار:

معین‌التجار بوشهری

حضور معین التجار در پایتخت در زمانی رقم خورد که ایران در تب و تاب نهضت مشروطه قرار داشت. او در جریان مشروطه خواهی به صف نواندیشان سیاسی پیوست و پس از پیروزی انقلاب مشروطه، به عنوان یکی از نمایندگان تجار در هفدهم مهر ۱۲۸۵ راهی مجلس شورای ملی شد.

تئاتر فرهنگ

عبدالحسین نوشین به دلیل گرایشات کمونیستی و عضویت در حزب توده، رابطه خوبی با دربار و دولت وقت نداشت، به همین دلیل در مسیر فعالیت های او همواره مشکلاتی پدید می‌آمد. از سوی دیگر خیلی زود بین او و گروه شرکا و سرمایه‌گزارانش اختلافات کاری و مالی پیش آمد.

جامعه باربد

مشخصه بارز جامعه باربد، تعهد آن به آموزش هنرمندان جوان و معرفی استعدادهای تازه در عرصه‌های گوناگون و از جمله نمایش است. به ویژه آنکه مهرتاش به عنوان بنیانگذار و پدر معنوی این گروه نمایشی قائل به آموزش رایگان بود تا کسی به دلایل مالی محروم از حضور در این دورهها نباشد.

آتلیه سروریان

آتلیه سروریان نقش مهمی در اعتلای هنر گرافیک و تبلیغات نمایش و سینما ایفا کرد. همچنین برادران سارواریان تحول شگرفی در طراحی صحنه و دکور سینما و تاتر ایجاد کردند. اوج هنر آن‌ها در ساخت دکور در سینما مربوط به فیلم شب نشینی در جهنم است

دروازه لاله‌زار

دروازه خیابان لاله‌ زار بیش از آنکه به دروازه‌ ای قاجاری شبیه باشد، به طاق‌های ارتباطی مرسوم در بازارهای ایرانی شبیه بود. این دروازه به مانند دروازه‌های چراغ گاز، مریضخانه و علاء‌الدوله بخشی از ساختار حجره‌های پیرامونی میدان بود

تئاتر کشور

در اردیبهشت ۱۳۲۳، گروهی با محوریت بامداد و سرهنگ محمد شب پره، با تشکیل گروه تئاتر کشور، مکان دیگری در کوچه برلن اجاره نموده و به فعالیت پرداختند. گروه تازه اما چندان دوام نیاورد و پس از پایان تابستان منحل شد.

تئاتر دهقان

سالن تابستانی تئاتر تهران که در سال ۱۳۲۹ با قتل احمد دهقان به تئاتر دهقان تغییر نام داده بود، در دهه سی و با تجهیز سالن‌ها به سیستم خنک کننده، مسقف شد و همچنان تحت مدیریت تماشاخانه تهران به فعالیت خود ادامه داد.

تماشاخانه تهران (تئاتر نصر)

تماشاخانه دایمی تهران با ظرفیت تقریبی ۶۰۰ تماشاگر، در بدو تاسیس ویژه نمایش‌هایی بود که هنرجویان هنرستان هنرپیشگی به روی صحنه میبردند. بعدها این انحصار از میان رفت و گروه‌های آزاد نیز توانستند در این سالن اجرای برنامه داشته باشند.

چهارراه کنت

خانه جدید کنت در باغی موسوم به پارک نظم الملک یا پارک ناصری در تقاطع خیابان جناب مخبرالدوله (لاله‌زار نو) و خیابان باغ ظهیرالدوله (منوچهری) واقع بود. به همین دلیل است که امروزه به این تقاطع، چهار راه کنت اطلاق می شود. موقعیت کنونی پارک در حدفاصل خیابان باغ ظهیرالدوله (منوچهری) در جنوب، خیابان دروازه دولت (سعدی شمالی) در شرق، خیابان جناب مخبرالدوله (لاله زار نو) در غرب و خیابان بی‌نام (کوشک) در شمال واقع شده است.

آتلیه آرک (محمد بهرامی)

محمد بهرامی در سال ۱۳۲۵ و در سن ۲۰ سالگی با همکاری جواد هاتف نخستین آتلیه خود را با نام آتلیه آرک در خیابان لاله‌زار، سرای ابهری (نرسیده به سینما ایران) دائر می‌کند. افتتاح این آتلیه به نوعی آغازگر هنر گرافیک ایران نیز به شمار می‌آید. بسیاری از هنرمندان شاخص هنر گرافیک ایران در این آتلیه تحت نظارت بهرامی به فعالیت مشغول شده و نخستین آثار خود را رقم می‌زنند.

خانه‌های تاریخی تهران:

خانه و عمارت ارباب رستم گیو

خانه ارباب رستم گیو نه‌تنها به دلیل ارزش‌های معماری خود، بلکه به سبب پیوند با زندگی و فعالیت‌های خیرخواهانه ارباب رستم، از جایگاهی ویژه در تاریخ معاصر ایران برخوردار است.

چرا به خوانندگان لاله‌زاری سرکوفت می‌زنند؟

مثل اینکه آقای گلپایگانی و امثال ایشان یا آقای وفائی، فراموش کرده‌اند که کارشان را از تئاترهای لاله‌زار شروع کرده‌اند و خیلی از آن‌ها شهرت‌شان را مدیون همین تئاترهای لاله‌زار هستند

سینماهای تاریخی تهران:

سینما اطلس

«سینما اطلس» در هنگام افتتاح ۴۵۰ صندلی داشت و در دسته سینماهای درجه ۳ کشور به شمار می‌آمد. سینما مدتی بعد به اجاره «حسین بهمنش» درآمد و تا پایان مرگ کریم ارباب در سال ۱۳۵۱، با همین وضعیت به فعالیت خود ادامه داد.

سینماهای تاریخی تهران:

سینما ونوس (سارا)

سینما ونوس در سال ۱۳۵۵ بازسازی شد و تعداد صندلی‌های آن به ۶۰۰ عدد کاهش یافت. این سینما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ تعطیل شد و تا مدت‌ها از فعالیت باز ماند. سال‌ها بعد، منوچهر صادقپور نسبت به بازسازی و مناسب‌سازی سینما و امکانات پخش فیلم، اقدام نموده و با کسب مجوز فعالیت، سینمای جدید خود را تحت عنوان «سینما سارا» به بهره‌برداری رساند.

سینماهای تاریخی تهران:

سینما رکس (لاله)

توفیق سینما رکس در جلب مشتری، تنها به ساختمان فاخر و امکانات بی‌نظیر آن وابسته نبود، قدرت الله رشیدیان تنها یک سال پس از افتتاح سینمای خود، به جمع واردکندگان فیلم پیوست و توانست با کسب امتیاز آثاری از کمپانی‌های مختلف آمریکایی نظیر برادران وارنر، یونایتد آرتیست و دیبا بلیک، عرصه رقابت را به نفع خود مدیریت کند.

سینماهای تاریخی تهران:

سینما روایال (نادر)

پس از دو دهه فعالیت، سینما ملی دور سوم تغییرات خود را به انجام رساند و پس از یک وقفه نسبتا طولانی فعالیت مجدد خود را از سال ۱۳۳۵ آغاز کرد. از جمله تغییرات صورت پذیرفته در طی این مدت افزایش تعداد صندلی آن از ۶۷۸ صندلی به ۱۲۰۰ صندلی بود.

جشن آتش‌افروزان

ققنوس در آتش

شمایل یک اسطوره

نگاهی کوتاه بر حضور ارامنه در تهران | ندا مهیار...

تهران و تاریخ‌نگاری اجتماعی

سسک چیف چاف

دم جنبانک ابلق

زندگی و مرگ افشارطوس

خانه‌ باغ اتحادیه

عمارت پیرنیا (مشیرالدوله)

زندگی در هیاهو، مرگ در سکوت

احمد دهقان

نشست بیستم | تماشاخانه‌های لاله‌زار

نشست نوزدهم | تماشاخانه‌های لاله‌زار

عمارت معین‌التجار بوشهری

نشست شانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار...

نشست پانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار...

نشست چهاردهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار...

نشست سیزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

نشست یازدهم | کوچه برلن

نشست هشتم | خانه اتحادیه

نشست ششم | کوچه اتابک

نشست چهارم | کوچه دندانساز

نشست سوم | باغ علاءالدوله

نشست دوم | کوچه پشت شهرداری

نشست اول | باغ لاله‌زار

اتحادیه مستاجران

رستوران آقارضا سهیلا

آرداشس پادماگریان (اردشیر خان)

اصغر تفکری

تئاتر گیتی

تئاتر فردوسی

تئاتر پارس

تماشاخانه هنر

معین‌التجار بوشهری

تئاتر فرهنگ

جامعه باربد

آتلیه سروریان

دروازه لاله‌زار

تئاتر کشور

تئاتر دهقان

تماشاخانه تهران (تئاتر نصر)

چهارراه کنت

آتلیه آرک (محمد بهرامی)

خانه و عمارت ارباب رستم گیو

چرا به خوانندگان لاله‌زاری سرکوفت می‌زنند؟...

سینما اطلس

سینما ونوس (سارا)

سینما رکس (لاله)

سینما روایال (نادر)

دومین شماره از ماهنامه الکترونیک تهران‌شهر منتشر شد

ادامه نوشته

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شصت و هشتم | عناصر بنیادینِ محله دولت

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شصت و هفتم | شناختِ محله دولت

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شصت و ششم | دروازه‌های تهران

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شصت و پنجم | سنگلج، از عهد ناصری تا امروز

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شصت و چهارم | بنیان‌های هویتیِ محله سنگلج

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهل و چهارم | باغ نگارستان

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهل و سوم | میدان بهارستان

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهل و دوم | محله چالِ میدان (بخش پایانی)

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهل و یکم | محله چالِ میدان (بخش نخست)

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهلم | ترور ناصرالدین شاه

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سی و نهم | بقعه سر قبر آقا

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سی و چهارم | بقاع متبرکه شهر تهران

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سی و سوم | تئاتر شهر و عناصر پیرامونی

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سی و دوم | سبزه میدان

نشست‌های تخصصی تهرانشهر:

نشست اول | حریم تئاتر شهر

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سی و یکم | شرقِ خیابان ناصر خسرو

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سی‌ام | امیر کبیر

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست بیست و نهم | کاخ گلستان

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست بیست و هشتم | محله ارگ

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست بیست و یکم | بر فراز دارالخلافه

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست بیستم | تماشاخانه‌های لاله‌زار

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست نوزدهم | تماشاخانه‌های لاله‌زار

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست هجدهم | سرگذشت تهران

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست هفدهم | سرگذشت تهران

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست پانزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهاردهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سیزدهم | سینما و سینماداری در لاله‌زار

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست دوازدهم | دروازه‌های تهران

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست یازدهم | کوچه برلن

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست دهم | تکیه دولت

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست نهم | میدان توپخانه

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست هشتم | خانه اتحادیه

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست هفتم | میدان توپخانه

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست ششم | کوچه اتابک

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست پنجم | میدان توپخانه

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست چهارم | کوچه دندانساز

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست سوم | باغ علاءالدوله

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست دوم | کوچه پشت شهرداری

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست اول | باغ لاله‌زار

ققنوس در آتش

شمایل یک اسطوره

نگاهی به زندگی و کارنامه ناصر تکمیل همایون

تهران و تاریخ‌نگاری اجتماعی

خوانش تاریخ:

زندگی و مرگ افشارطوس

درنگی بر قتل میرزا علی اصغرخان اتابک در هشتم شهریور ۱۲۸۶:

در سراشیبی سقوط

واقعیت ماجرا آن است که در ضلع سه‌گانه مجلس، دولت و دربار، گروه قدرتمندی حضور داشتند که تمایلی به ایجاد وفاق و تفاهم نداشتند و هر یک تلاش می‌کرد با ائتلاف با گروه رقیب، دیگری را حذف کند.

بچه خانی آباد

شائبه خودکشی جهان پهلوان وقتی قوت بیشتری می‌گیرد که او دو روز قبل از مرگ وصیت نامه‌اش را در دفترخانه اسناد رسمی شماره ۲۰۲ تحت شماره ۳۴۲۸ ثبت و طی آن دایی خود مهندس کاظم حسیبی که عضو شورای مرکزی جبهه ملی نیز بود را به عنوان سرپرست فرزندش بابک انتخاب می‌کند.ن

نگاهی کوتاه به زندگی و کار موشق سارواریان:

زندگی در هیاهو، مرگ در سکوت

نامداران لاله زار:

احمد دهقان

نامداران تهران:

میرزاده عشقی

عشقی علیرغم تبحرش در ادبیات فارسی و تسلطش بر سرودن انواع قالب های شعری، بیش از همه به ترانه دل بسته بود، چراکه زبان ترانه را زبان توده مردم می‌دانست و تاثیر آن را در ایجاد شور اجتماعی بیش از سایر قالب‌های ادبیات فارسی می‌پنداشت.

نامداران لاله‌زار:

آرداشس پادماگریان (اردشیر خان)

نامداران لاله‌زار:

اصغر تفکری

نامداران لاله زار:

معین‌التجار بوشهری

محسن دولو

محسن دولو بدون شک یکی از سرآمدان هنر کاریکاتور در ایران است. فردی که بسیاری از هنرمندان و اساتید کنونی کاریکاتور و گرافیک ایران از شاگردان و همکاران او هستند و جایگاه او در هنر کاریکاتور ایران ستودنی و ارزشمند است.

نامداران شهر تهران:

در اهمیت حسین کریمان بودن

حضور پرمعنای دکتر کریمان در پژوهش‌های تاریخی، مجموعه پربار و ارزشمندی را در اختیار نسل‌های بعد از خود قرار داده است. آثاری که استاد با تلاش فراوان و مطالعات گسترده کتابخانه‌ای و بازدیدهای مکرر میدانی موفق به نگارش آن شده‌اند، همچنان در زمره معتبرترین آثار در شناخت جغرافیای تاریخی شهر ری، تهران و شمیرانات است.

حوادث و رویدادهای تاریخی لاله‌زار

حوادث خیابان لاله‌زار:

آتش‌سوزی در انبار لوستر و تجهیزات روشنایی

حوادث خیابان لاله‌زار:

آتش سوزی در حوالی کوچه برلن

حوادث خیابان لاله‌زار:

عاملین بمب‌گذاری دیروز تهران شناسایی شدند

حوادث خیابان لاله‌زار:

انفجار سه بمب در خیابان فردوسی

حوادث خیابان لاله‌زار:

آتش‌سوزی در پاساژ ممقانی

حوادث خیابان لاله‌زار:

نماینده خلخال و مدیر مجله تهران مصور دیشب با دو گلوله به قتل رسید

حوادث خیابان لاله‌زار:

قتل الکساندر لوین

رویدادهای تاریخی لاله زار:

امانت گذاری پیکر محمدشاه قاجار

لاله‌زارلاله‌زار نواکباتانمنوچهریکوشکجمهوری اسلامی

تئاتر پارس

تئاتر فرهنگ

آتلیه سروریان

دروازه لاله‌زار

تئاتر ملت

تئاتر ملت با ظرفیت تقریبی ۱۵۰ تماشاگر، توسط حسین علی قاسمی وند در سال ۱۳۵۹ در خیابان لاله زار، روبروی تئاتر نصر به بهره برداری رسید. قاسمی وند از دانش آموختگان جامعه باربد بود

اقامتگاه سفیر دانمارک

ساختمان اصلی سفارت خانه به صورت کوشک مرکزی بنا شده است. دو ساختمان یکی در ضلع غربی محوطه و دیگری در ضلع شرقی آن بنا شده است. از بنای غربی به عنوان مجموعه حفاظتی و نگهبانی ساختمان و از ساختمان شرقی به عنوان اقامتگاه پرسنل و خدمه و نیز کتابخانه استفاده می‌شود.

هفته‌نامه اتحاد مردم

دفتر هفته‌نامه اتحاد مردم، در دور نخست فعالیت آن در پاساژ گل واقع در خیابان لاله‌زار نو بود.

رستوران آقارضا سهیلا

خیابان لاله‌زار نو

در این بخش، به کمک مجموعه اسناد موجود، اعم از خاطرات، آگهی، اعلان و ... به شناسایی و درج پلاک‌های تاریخی موجود در خیابان لاله‌زار نو می‌پردازیم. به دلیل پرهیز از تکرار مطالب، از درج منابع مستند هر پلاک قید شده در فهرست خودداری کرده‌ایم. در صورت نیاز اطلاعات لازم را از طریق درگاه ارتباطی دریافت نمائید.

بنگاه باغبانی ویولا

روزنامه اطلاعات |

تئاتر صادق‌پور

همزمان با فعالیت تئاتر گیتی، تماشاخانه دیگری در تقاطع خیابان اکباتان افتتاح شد که عنوان بنیانگذارش را به خود گرفته بود و در آن نمایش هایی به روی صحنه می‌رفت که صادق‌پور خود کارگردانی آن‌ها را بر عهده داشت.

سینماهای تاریخی تهران:

سینما تابان

احمد امامیان و آرمن ترهوانسیان با تغییر در چیدمان صندلی‌های سالن، تعداد تماشاگران آن را به ۴۳۱ نفر کاهش دادند تا با تامین ایمنی از سقوط سینما به درجه ۳ جلوگیری به عمل آوردند.

مدرسه و کلیسای ژاندارک

مدرسه در بدو فعالیت خود ویژه کودکان یتیم و بی‌بضاعت بود. همچنین بخش کوچکی به عنوان درمانگاه به مادران بی‌بضاعت خدمات می‌داد. بعدها کودکان ارمنی در مقطع دبستان به این مدرسه راه پیدا کردند و سپس در ازای کمک وزارت فرهنگ، مسلمانان نیز توانستند در کلاس های جداگانه و در مقاطع مختلف تحصیلی در این مدرسه آموزش ببینند.

چهارراه کنت

اقامتگاه سفیر دانمارک

خانه های تاریخی تهران:

خانه ارغوان (ابتهاج)

هوشنگ ابتهاج به دعوت عموی خود مدتی در شرکت سیمان تهران مسئول حسابداری بود، برای مدتی نیز سمت مدیر کل شرکت را بر عهده داشت. در همین زمان است که در بخشی از محوطه شرکت خانه‌ای بنا میکند تا به همراه همسر و فرزندان خود در آن به سر برد.

خانه های تاریخی تهران:

خانه هدایت

اهمیت خانه هدایت تنها در انتساب آن به زادگاه مدرن‌ترین نویسنده ایران نمی‌باشد، بلکه به دلیل جایگاه اجتماعی و سیاسی اعتضادالملک (پدر صادق هدایت)، این خانه محل تردد و مراجعه بسیاری از مشاهیر ایران عهد قاجاریه و پهلوی نیز بوده است.

بیمارستان امیراعلم

مجتمع بیمارستانی امیراعلم یکی از قدیمی‌ترین بیمارستان‌های آموزشی تهران است که در سال ۱۳۲۵ هجری قمری تحت عنوان بیمارستان نسوان و به منظور ایجاد زایشگاه و تربیت پرستار و ماما، به همت مرحوم دکتر امیراعلم تاسیس گردید.

سینما

سینماهای تاریخی تهران:

سینما مرجان

این سینما به مانند بسیاری از سینماهای درجه سه معروف به سینمای دو فیلمه بود. به این معنا که با یک بلیط دو فیلم به نمایش در می‌آمد. با این وجود در کمتر از دو سال پس از فعالیت، دکتر امان پور مجبور شد تا سینما را در سال ۱۳۴۴ به گروهی از سینماگران آن دوره واگذار کند.

سینما اطلس

سینما ونوس (سارا)

سینما رکس (لاله)

تماشاخانه

تئاتر مرجان

تئاتر مرجان در سال ۱۳۳۴ توسط نعمت عبدی در کوچه اتحادیه بنا شد. در طی حدود دو سال فعالیت این مرکز هنری که با مرگ بنیانگذارش به پایان رسید، اغلب نمایش‌های طنز به همراه برنامه‌های رقص و آواز اعم از ایر انی و عربی به روی صحنه می‌رفت.

تئاتر گیتی

تئاتر فردوسی

تئاتر پارس

نشریه

گنجینه نشریات تهران:

همشهری محله | شماره ۳

همشهری محله | دوره جدید | شماره 3 | 2 خرداد ۱۴۰۲

گنجینه نشریات تهران:

همشهری محله | شماره ۲

گنجینه نشریات تهران:

همشهری محله | شماره ۱

از باغ تا چراغ:

روایت تهران | قصه لاله‌زار

گنجینه نشریات تهران:

روایتِ تهران | قصه ری

گنجینه نشریات تهران:

تهران | شماره ۳

گنجینه نشریات تهران:

تهران | شماره ۲

مقاله و پایان‌نامه

هنر چگونه در بزنگاه‌های تاریخی به اجتماع امکان حیات می‌دهد؟

تئاتر، اصلاح‌گر جامعه فروپاشیده

شرکت علمیه فرهنگ روز نخست دی‌ماه ۱۲۸۸، یعنی یک‌سال پس از سقوط محمدعلی‌شاه در مطبعه فاروس برنامه خود را عملی می‌کند. دو روز بعد، گزارشی از برنامه در روزنامه ایران نو منتشر می‌شود. ترکیب برنامه جالب توجه است. همه چیز با سرود ملی آغاز می‌شود.

ارزیابی زیباشناسانه منظر خیابان لاله‌زار در دوره پهلوی اول

فراز و فرود تئاترهای لاله‌زار در فاصله سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ شمسی

باغ فیل ناصرالدین شاه در لاله‌زار و دوشان تپه

نقش آفرینی مولفه خیابان بر روند تجددگرایی و توسعه تهران (نمونه موردی خیابان لاله‌زار)

تبیین مدل محله فرهنگی در بافت‌های تاریخی برای توسعه اقتصاد و حضور صنایع خلاق (خیابان لاله‌زار)

پایان‌نامه:

احیای فضای شهری با تکیه بر حیات شبانه (امکان‌سنجی اعطای حیات شبانه به خیابان لاله‌زار)

کتابخانه تخصصی تهران‌شناسی

کتابخانه تخصصی تهران‌شناسی:

راهنمای شهر تهران ۱۳۲۸

راهنمای شهر تهران ۱۳۲۸ | عباس اقبال آشتیانی

کتابخانه تخصصی تهران‌شناسی:

منظر، باغ و پارک قیطریه

منظر، باغ و پارک قیطریه | حامد روزرخ

کتابخانه تخصصی تهران‌شناسی:

از برج و باروی خشتی تا برج‌های آهنی (پژوهشی در پیشینه‌شناسی تهران)

از برج و باروی خشتی تا برج‌های آهنی (پژوهشی در پیشینه‌شناسی تهران) | اسماعیل یغمایی. سمیرا ایمنی

جمع‌خوانی درباره تهران

جمع‌خوانی درباره تهران:

نشست شصت و هشتم | عناصر بنیادینِ محله دولت

شصت و هشتمین نشست از مجموع نشست‌های «جمع خوانی درباره تهران»، روز چهارشنبه 17 بهمن 1403 در محل موزه تصاویر معاصر برگزار شد.

نشست شصت و هفتم | شناختِ محله دولت

نشست شصت و ششم | دروازه‌های تهران

نشست شصت و پنجم | سنگلج، از عهد ناصری تا امروز

نشست شصت و چهارم | بنیان‌های هویتیِ محله سنگلج

نشست چهل و چهارم | باغ نگارستان

نشست چهل و سوم | میدان بهارستان

دیدار با طهران

مسجد درب اندرون

قدمت مسجد به اواخر دوره قاجاریه باز می‌گردد. البته بنای کنونی محصول بازسازی مسجد در سال ۱۳۴۴ خورشیدی است. و اثری از بنای اولیه در فضای کنونی باقی نمانده است. بنای جدید مسجد، گنبد، گلدسته مناره و صحن ندارد و تنها مأذنه کوچکی بر بالای بام آن قرار گرفته است.